aktibiome pitch photo
deco bulles rouges

De darmmicrobiota

De verzameling micro-organismen in het maagdarmkanaal wordt ook wel “microbiota” genoemd.

De menselijke darmmicrobiota bestaat uit 10-100 biljoen symbiotische micro-organismen (de meeste zijn bacteriën, maar de microbiota bestaat ook uit archaea, virussen en schimmels), met een biomassa van ongeveer 1 tot 2 kg. Met andere woorden, het aantal micro-organismen in het maagdarmkanaal is één tot tien keer groter dan het totale aantal menselijke cellen in het menselijk lichaam.

De relatie tussen de mens en zijn darmmicrobiota wordt een symbiose” genoemd. Een symbiose tussen twee organismen betekent dat beide organismen elkaar nodig hebben om te overleven. De bacteriën in het menselijk lichaam hebben een geschikt ecosysteem gevonden waarin ze zich kunnen ontwikkelen. In ruil daarvoor vervullen deze bacteriën belangrijke functies in het lichaam, zoals hieronder beschreven.

Het woord “microbioom”, wanneer het wordt verwisseld met “microbiota”, wordt vaak verkeerd gebruikt. Een “microbioom” bestaat eigenlijk uit het collectieve genetische materiaal van alle micro-organismen in een specifieke omgeving (zoals bijvoorbeeld de darmen). Het menselijk genoom bestaat bijvoorbeeld uit ongeveer 23 000 genen, terwijl het microbioom van de darm uit ongeveer 10 miljoen genen bestaat.

Net als een vingerafdruk is de darmmicrobiota uniek voor elk individu, en wordt deze al vroeg in het leven gevormd. De diversiteit van de microbiota neemt toe vanaf de geboorte tot de leeftijd van 3 tot 5 jaar, wanneer de samenstelling en diversiteit van de darmmicrobiota zijn volwassen stadium en stabiele toestand bereikt. Bij volwassenen wordt de microbiota gedomineerd door drie bacteriële fyla: FirmicutesBacteroidetes en Actinobacteria.

Bacteriën worden taxonomisch ingedeeld in verschillende groepen. Van de breedste indeling naar de meest specifieke zijn dit: fyla, klassen, ordes, families, geslachten, soorten en stammen. Slechts enkele fyla zijn vertegenwoordigd in de darmmicrobiota, goed voor meer dan 160 soorten. De dominante microbiële darmfyla zijn FirmicutesBacteroidetesActinobacteriaProteobacteriaFusobacteria, en Verrucomicrobia, waarbij de twee eerste 90% van alle darmmicrobiota vertegenwoordigen.

Domein: Animalia
Fylum: Chordata
Klasse: Zoogdieren
Orde: Primaten
Familie: Hominidae
Geslacht: Homo
Soort: Homo sapiens
Stam: Homo sapiens (jij)
Domein: Bacteriën
Fylum: Verrucomicrobia
Klasse: Verrucomicrobiae
Orde: Verrucomicrobiales
Familie: Akkermansiaceae
Geslacht: Akkermansia
Soort: Akkermansia muciniphila
Stam: Akkermansia muciniphila MucT (AktiGut®)

De samenstelling van de darmmicrobiota wordt beïnvloed door tal van factoren, waarvan sommige kunnen worden gewijzigd:

  • Dieet en voedingsgewoonten (consumptie van rauwe groenten, consumptie van alcohol, consumptie van gefrituurd voedsel, intermitterend vasten…)
  • Gewichtstoename
  • Gebruik van medicatie (antibiotica, zuuronderdrukkende middelen, antidiabetica, laxeermiddelen, antidepressiva…) en chirurgie (darmresectie, bariatrische chirurgie…)
  • Borstvoeding of zuigelingenvoeding en introductie van vast voedsel
  • Omgeving (landelijke vs. stedelijke omgeving)
  • Levensstijl (lichaamsbeweging, zittende levensstijl, stress, jetlag)

De samenstelling van de darmmicrobiota wordt ook beïnvloed door andere factoren die intrinsiek zijn en niet kunnen worden veranderd:

  • Etniciteit
  • Genetische achtergrond
  • Bepaalde ziekten
  • De anatomie van het darmkanaal (bv. de dikke darm heeft een grotere microbiële diversiteit dan de dunne darm)
  • Zwangerschapsduur (vroeggeboorte vs. geboorte na volledige zwangerschapsduur)
  • Wijze van bevallen (vaginale bevalling vs. keizersnede)
  • Leeftijd en ouder worden
a mansia stills.0002

Er is een erfelijke, genetische component verbonden aan onze darmmicrobiota. Niettemin hebben omgevingsfactoren in verband met voeding, geneesmiddelen en antropometrische factoren, zoals gewicht, een grotere invloed op de samenstelling van de microbiota.

Het is echter vooral belangrijk om weten dat de gunstige effecten van de darmmicrobiota sterk afhankelijk zijn van de samenstelling ervan, waarvan is aangetoond dat deze bij verschillende menselijke aandoeningen en ziekten ingrijpend verandert.

amansia schema nl 2021 07 19 06 e1627465772915

Gut microbiota — at the intersection of everything? Patrice D. Cani, Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 2017

Mensen hebben een lange geschiedenis van symbiotische interacties met bacteriën. Onze microbiota heeft zich in de loop van duizenden jaren samen met ons ontwikkeld tot een complexe en wederzijdse voordelige relatie. De darmmicrobiota vervult namelijk functies waartoe onze menselijke cellen niet in staat zijn.